Kết luận: độ cứng là một thành phần, không phải tiêu chí duy nhất
hướng dẫn chọn độ cứng tấm chịu mài mòn theo HRC thường bắt đầu bằng câu hỏi: độ cứng cao hơn có nghĩa là tuổi thọ dài hơn không? Câu trả lời là không nếu đứng riêng. Độ cứng đo khả năng chống mài mòn tại một điểm, không đại diện cho toàn bộ cấu trúc composite. Tải va đập, độ dày lớp ép, mật độ tinh thể cacbonit crôm và vị trí đo quyết định tuổi thọ.
Mài mòn phát sinh theo nhiều cơ chế, mỗi cơ chế đòi hỏi hành vi vật liệu khác nhau: ma sát làm mòn lớp mềm, va đập làm nứt lớp giòn, oxy hoá nhiệt độ cao làm lớp ép mềm đi. Tăng độ cứng chỉ có lợi với một cơ chế, và đánh đổi bằng độ bền va đập.
Bảng so sánh: mục tiêu theo cơ chế mài mòn
| Cơ chế mài mòn | Hư hỏng chính | Mục tiêu độ cứng | Rủi ro chính |
|---|---|---|---|
| Mài mòn do ma sát | Cào mòn bề mặt | 58-65 HRC | Lớp quá cứng khó gia công |
| Va đập | Lõm mòn, vỡ mép | 58-65 HRC, mức trung bình | Độ cứng quá cao dễ nứt |
| Oxy hoá nhiệt độ cao | Vảy oxit trên bề mặt | 58-65 HRC theo nhiệt độ | Nhiệt cao làm lớp ép mềm đi |
| Ma sát trượt | Tích tụ nhiệt, bóng bề mặt | 58-65 Hrc | Chọn sai dây hàn gây biến dạng hàn |
Dải độ cứng có thể giống nhau nhưng điểm rủi ro ở mỗi dòng lại khác nhau. Chỉ nhận con số HRC nghĩa là bỏ qua những dòng cần phân biệt.
Tham số lựa chọn: 5 điểm kiểm soát
1. Vị trí đo và chiều sâu đo
Độ cứng đo trên mặt trên của lớp ép hay trên mặt cắt? Đo trên mặt cắt cho kết quả thấp hơn vì vùng chịu nhiệt cũng nằm trong vùng đo. Chênh lệch hai phương pháp có thể đạt 5-8 HRC, nên phương pháp đo phải ghi rõ trong hợp đồng.
2. Độ dày lớp ép và chiều sâu mài mòn
Độ dày lớp ép chọn trong khoảng 2~50 mm, nhưng nếu chiều sâu mài mòn lớn hơn độ dày lớp thì dù độ cứng cao đến đâu, tấm thép cũng không bảo vệ được. Quyết định phải dựa trên chiều sâu mài mòn đo được cùng độ dày thép nền; dải 4.2~100 mm thích ứng được nhiều kiểu kết cấu.
3. Tỷ lệ thể tích Cr7C3
Trong sản phẩm tiêu chuẩn, tỷ lệ thể tích Cr7C3 đạt khoảng ≈ 30%. Tỷ lệ này quyết định mật độ tinh thể cacbonit trong ma trận nền, tức là phần cốt lõi chịu mài mòn. Khi độ cứng được đẩy lên, giữ nguyên tỷ lệ này là điều kiện để lớp ép không quá giòn.
4. Tải va đập, kết cấu giữ và dung sai kích thước
Trục con nghiền và bàn nghiền chịu tải vật liệu rơi khi dừng máy; nơi lớp ép giòn sẽ tạo ra rủi ro an toàn trực tiếp. Với vùng va đập, nên chọn mức trung bình của dải thay vì chạy sát mức trên. Ở vùng nhiệt độ cao còn phải tính đến xu hướng cứng dần của lớp phủ, và dung sai cho công đoạn mài và gia công quan trọng hơn giá trị đo: độ cứng cao làm giảm khả năng gia công, khiến dung sai lắp ghép khó đảm bảo.
Phù hợp và không phù hợp
Mức cứng trung bình đến cao trong dải 58-65 HRC phù hợp khi:
- Bề mặt palletizer, băng tải, phễu chứa vật liệu chịu ma sát khô và mài mòn bụi
- Chi tiết lắp ghép cần cắt, uốn hoặc hàn nối
- Vùng va đập trung bình, ít nguy cơ giòn vỡ
Không nên đẩy độ cứng lên mức tối đa khi:
- Khoảng trống bên hông crusher và vùng cấp liệu chịu va đập nặng
- Vùng clinker và lò có nhiệt độ bề mặt luôn cao
- Chi tiết máy cần lắp ghép với dung sai hẹp
Đề nghị mẫu thử và đo đạc
Khi chọn tấm chịu mài mòn, cần cân nhắc cả vật tư hàn phủ cứng: dây hàn chuyên dụng cho trục và đĩa nghiền xi măng kiểu đứng, áp dụng cho hồ quang hở và hàn ngầm, chịu mài mòn và oxy hoá nhiệt độ cao. Bước xác nhận rẻ nhất là yêu cầu một mẫu theo đúng điều kiện sản xuất để đo độ cứng và thử gia công. Gửi kích thước, độ dày và nhiệt độ vận hành, chúng tôi sẽ đề xuất bằng văn bản dải độ cứng và vật tư hàn tương ứng, kèm báo giá và thời gian giao hàng.